Lợi ích sức khỏe của hạt dẻ cười

Hạt dẻ cười tốt cho sức khỏe

Hạt dẻ cười là một trong những loại hạt ngon và bồi bổ nhất. Nhờ chứa nhiều chất béo lành mạnh, protein, vitamin và khoáng chất, loại hạt này rất có lợi cho sức khỏe. Dưới đây là những lợi. sức khỏe tuyệt trần của hạt dẻ cười:

Có lợi cho sức khỏe tim

Hạt dẻ cười là một loại hạt vỏ cứng thân thiện với tim. Ăm một vài hạt dẻ cười mỗi ngày giúp giảm cholesterol xấu và tăng cholesterol tốt. Các chất chống oxy hóa có trong hạt dẻ cười giúp giảm nguy cơ bệnh tim.

Giảm cân

Vì hạt dẻ cười chứa nhiều chất xơ và ít chất béo bão hòa, chúng là món ăn vặt lý tưởng cho bạn. Hàm lượng protein cao của hạt dẻ cười thúc đẩy quá trình đốt cháy năng lượng và nên, góp phần làm giảm cân. Nó là một trong những loại hạt tốt nhất bạn nên ăn nếu muốn giảm cân.

Ngăn ngừa thoái hóa điểm vàng do tuổi già

Các chất chống oxy hóa có trong hạt dẻ cười giúp bảo vệ mô mắt khỏi bị viêm do stress oxy hóa và các gốc tự do. Những chất chống oxy hóa này cũng bảo vệ mắt tránh thoái hóa điểm vàng do tuổi.

Tăng cường hệ miễn dịch

Hạt dẻ cười chứa nhiều vitamin B6. Thiếu hụt loại vitamin này ngăn cản hoạt động của hệ miễn nhiễm, về lâu dài có thể làm giảm tế bào bạch huyết cầu. vì vậy, ăn hạt dẻ cười liền sẽ giúp bạn duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh.

Bổ máu

Hạt dẻ cười chứa các vitamin B phức hợp và vitamin B6 cấp thiết cho quá trình sản sinh haemoglobin. Haemoglobin giúp vận tải khí oxy tới tất thảy các tế bào, cơ và mô của thân. Ăn hạt dẻ cười hàng ngày giúp chống lại các rối loạn can dự tới máu như thiếu máu.

Giảm nguy cơ bệnh tiểu đường

Các axit amin có trong hạt dẻ cười giúp phòng ngừa bệnh tiểu đường típ 2. Hàm lượng phospho trong hạt dẻ cười giúp chuyển hóa các protein thành axit amin. Nó cũng hỗ trợ dung nạp glucose, vì vậy, giúp kiểm soát các biến chứng can dự tới bệnh tiểu đường.

Cải thiện hoạt động hệ thần kinh

Hạt dẻ cười chứa vitamin B6 rất có lợi cho sự phát triển hệ thống tâm thần. Loại vitamin này đóng vai trò sống còn trong sự hình thành vỏ myelin. Nó cũng điều tiết sự truyền tải các thông điệp qua hệ tâm thần

BS Cẩm Tú/Univadis

( theo Boldsky )

3 bài thuốc dưỡng da bằng thảo dược

Sau đây xin giới thiệu một số bài thuốc dưỡng da bằng thảo dược để các bạn tham khảo vận dụng.

Bài 1 : ngân hoa 10g, liên kiều 10g, bạch chỉ 10g, xuyên khung 16g, đương quy 16g, kinh giới 12g, táo tàu 12g, thục địa 16g, sinh khương 8g, cam thảo 10g. Cho các vị vào nồi, đổ 1.500ml nước sắc lọc bỏ bã lấy 400ml, chia 2 lần uống trong ngày. Công dụng: chống mụn, chống ngứa, tăng cường dinh dưỡng cho da, thích hợp với những người da sần nhiều mụn, chất da sạm vàng úa, thiếu dinh dưỡng.

Ngân hoa là vị thuốc chống viêm, trị mụn trên da rất hiệu quả.

Bài 2 : xuyên khung 12g, đương quy 16g, bạch thược 16g, kê huyết đằng 16g, đinh lăng 16g, phòng sâm 16g, hà thủ ô (chế) 16g, xa tiền 12g, long nhãn 16g, ngân hoa 10g, thương nhĩ (sao) 16g, cam thảo 10g. Cho các vị thuốc vào nồi, đổ 1.500ml nước, sắc lọc bỏ bã lấy 400ml, chia 2 - 3 lần uống trong ngày. Công dụng: bổ huyết, tăng cường sự đàn hồi cho làn da, mất nếp nhắn, rất hiệu quả cho người da xanh do thiếu máu, bệnh tim mất ngủ, da xanh sạm nhiều nếp nhăn, thiếu dinh dưỡng sau ốm dậy.

Bố chính sâm là một vị trong bài thuốc uống tác dụng thanh nhiệt, chống viêm.

Bài 3 : sài hồ 12g, đan bì 10g, trạch tả 10g, hoàng cầm 12g, phòng sâm 16g, sâm hành 6g, bố chính sâm 20g, uất kim 12g, hương phụ 12g, ích mẫu 16g, hoàng kỳ 16g, chi tử 10g, rau má 20g, bạch thược 16g. Cho các vị thuốc vào nồi, đổ 1.500ml nước, sắc lọc bỏ bã lấy 400ml, chia 2 lần uống trong ngày. Công dụng: thanh nhiệt, mát gan, chống ngứa chống viêm. Bài này dùng rất tốt cho những người can khí uất kết, da nóng, mặt nổi nhiều mụn, nước đái vàng, đi ngoài không thông, hay bị đỏ da, da dày từng mảng. Lưu ý: khi dùng bài này nên kiêng các chất kích thích như rượu bia, cà phê, thuốc lá và các thức cay nóng.

danh y Thanh Ngọc

Hoa hồng trên ngực trái: Ngân tỏ rõ đẳng cấp khi cho Khuê tiền và cách Bảo xử lý khiến khán giả hả hê

Preview tập 30 hoả hồng trên ngực trái mang tới nhiều tình tiết quyến rũ, đặc biệt là cuộc gặp gỡ tay ba của Bảo - Ngân - Khuê. Từ tập 29, Ngân đã sớm để ý thấy sự quan tâm đặc biệt của Bảo dành cho cô nhân viên lễ tân, có lẽ điều đó đã khiến Ngân sớm có ác cảm với Khuê.

Ở tập 30, Ngân tỏ rõ đẳng cấp bằng cách khoáng đạt cho Khuê tiền thừa khi đặt cơm, để Khuê "mua thêm quà bánh cho các cháu". Rõ ràng cảnh huống này là không ăn nhập. Khuê nghèo thật, nhưng cô cũng là nhân viên văn phòng, cô kinh dinh thêm thắt để kiếm tiền nuôi con chứ không đi xin của ai. Việc Ngân "vung tiền" diễn đạt thứ hạng rõ ràng không phải để Khuê "mua thêm quà bánh cho các cháu" như cách cô ta nói, mà chắc hẳn với mục đích hạ bệ đối thủ.

Tất nhiên, Khuê không nhận số tiền này và cố định cầm tiền tài Ngân đi đổi để trả lại. Chứng kiến cả thảy tình huống, Bảo đã rút tiền túi của mình ra trả cho Ngân và nhắc nhỏm tình cũ "mặt dày": "Đừng làm Khuê khó xử!". Cách xử lý của Bảo khiến Ngân tím mặt, Khuê ngỡ ngàng còn khán giả được phen hể hả sung sướng.

Tuy nhiên, có thể dự đoán được rằng cách đối xử của Bảo với Khuê trước mặt Ngân công khai như vậy chỉ làm cho lòng tị đố kỵ của đàn bà trỗi dậy mạnh mẽ hơn mà thôi.

Liệu Ngân còn những chiêu trò gì để đối đầu Khuê trong tập phim sắp tới? Đón xem tập 30 huê hồng trên ngực trái lên sóng VTV3 tối 14/11.

Mỗi năm đuối nước cướp đi mạng sống của hơn 2.000 trẻ em Việt Nam

Tại hội nghị quốc gia về phòng chống tai nạn thương tích do Bộ Y tế tổ chức ngày 12/11 ở Hà Nội, PGS.TS Nguyễn Trường Sơn- Thứ trưởng Bộ Y tế, cho biết theo thống kê của Bộ Y tế, ước tính mỗi ngày Việt Nam có tới 3.600 trường hợp gặp tai nạn thương tích, 90 người tử vong. Trong đó tai nạn giao thông và đuối nước là duyên cớ chính, gây tử vong hàng đầu. Đuối nước là nguyên do tử vong hàng đầu ở trẻ mỏ dưới 19 tuổi.

Đuối nước cướp đi sinh mạng của hơn 2.000 trẻ thơ ớ nước ta mỗi năm. Do đó việc dạy trẻ về kỹ năng bơi là rất cấp thiết

“Đuối nước cướp đi sinh mạng của hơn 2.000 trẻ em mỗi năm. Chúng ta có thể mường tưởng gánh nặng tổn thương đến sức khỏe an toàn của trẻ con, đặc biệt là hạnh phúc của các gia đình”- Thứ trưởng Nguyễn Trường Sơn nói.

ước lượng của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hằng năm có trên 600.000 con trẻ dưới 15 tuổi tử vong do đuối nước, 2/3 trường hợp xảy ra ở các nước thu nhập thấp và làng nhàng.

Theo một thống kê của Bộ LĐ-TB-XH chỉ khoảng 30% học trò tiểu học và THCS ở Việt Nam biết bơi. Trong khi đó, tỉ lệ đuối nước chiếm 50% các vụ tai nạn tử vong, thương tích ở trẻ thơ. Các chuyên gia cho rằng dạy bơi, học bơi là giải pháp tốt nhất để giảm thiểu tình trạng đuối nước ở trẻ thơ, nhất là môi trường sống của trẻ Việt Nam lại có nhiều ao hồ, mương, kênh, rạch, sông, suối… tiềm ẩn nhiều nguy cơ đuối nước.

bàn thảo với báo chí tại hội nghị, bà Anuradha Khanai, Giám đốc khu vực Đông Nam Á của Tổ chức Vận động chính sách Y tế toàn cầu GHAI (Mỹ) cho hay tỷ lệ trẻ nít bị tử vong do đuối nước ở Việt Nam cao gấp 10 lần so với các nước phát triển.

Từ tháng 6-2018, Bộ Lao động - Thương binh và tầng lớp, Tổ chức Y tế thế giới và Tổ chức Vận động chính sách y tế toàn cầu (GHAI) đã triển khai các chương trình can thiệp về phòng đuối nước cho trẻ thơ Việt Nam.

thời đoạn một, dự án được triển khai tại 21 huyện thuộc 8 tỉnh, thành gồm Lào Cai, Yên Bái, Ninh Bình, Thanh Hóa, Quảng Bình, Đắk Lắk, Đồng Tháp, Sóc Trăng. Đây là các địa phương có tỷ lệ trẻ thơ tử vong do đuối nước cao nhất. Hơn 550 xuân đường dạy bơi đã được đào tạo. Đến nay, hơn 6.100 trẻ được học bơi, kỹ năng an toàn trong môi trường nước.

"Chúng tôi dạy trẻ kỹ năng bơi sống còn, không phải bơi bình thường"- bà Anuradha Khanai nói.

Dự án đã kết hợp với Tổng cục Thể thao, Bộ cần lao - Thương binh và Xã hội, chính quyền địa phương đào tạo cho hơn 550 xuân đường dạy bơi. Đến nay đã có hơn 6.100 trẻ được học bơi, kỹ năng an toàn trong môi trường nước.

Đến cuối năm 2019, dự định trên 16.000 trẻ nít từ 6 đến 15 tuổi được đào tạo về kỹ năng an toàn trong môi trường nước. Dự án cũng đã và đang lắp đặt các bể bơi di dộng tại các địa phương để đảo bảo các em có thể học bơi mà không phải đi xa.

Bà Anuradha Khanai cũng cho biêt, dự án sẽ nối triển khai chương trình tại các tỉnh khác, đảm bảo giảm thiểu thương tích do đuối nước ở con trẻ 20%.

Tập huấn về kỹ năng sơ cứu đuối nước tại các địa phương - Ảnh: Chương trình gian đuối nước

Bà Vũ Thị Kim Hoa, Phó Cục trưởng Bảo vệ, chăm chút con nít, Bộ Lao động - Thương binh và từng lớp cho biết, để phòng đuối nước, phải nâng cao nhận thức của cộng đồng về các nguy cơ. Đặc biệt là nâng cao kiến thức kỹ năng an toàn cho trrẻ như là thấy bạn bị đuối nước thì không vội vã lao xuống để cứu bạn mà phải hô hoán kêu gọi người lớn viện trợ, tìm que dài để đưa ra cho bạn bám..., dạy bơi cho trẻ.

"Hiện chúng tôi xây dựng tài liệu dạy bơi an toàn cho trẻ, mỗi trẻ sau khi kết thúc khóa học phải đạt tiêu chí bơi được 25 m và nổi được 90 giây"- bà Hoa nói.

Theo bà Hoa, trước đây chỉ khoảng 30% trẻ biết bơi, những năm gần đây tỷ lệ này cao hơn.

yên bình

Lợi ích sức khỏe của hạt dẻ cười

Hạt dẻ cười tốt cho sức khỏe

Hạt dẻ cười là một trong những loại hạt ngon và bổ dưỡng nhất. Nhờ chứa nhiều chất béo lành mạnh, protein, vitamin và khoáng chất, loại hạt này rất có lợi cho sức khỏe. Dưới đây là những ích lợi sức khỏe tiệt của hạt dẻ cười:

Có lợi cho sức khỏe tim

Hạt dẻ cười là một loại hạt vỏ cứng thân thiện với tim. Ăm một đôi hạt dẻ cười mỗi ngày giúp giảm cholesterol xấu và tăng cholesterol tốt. Các chất chống oxy hóa có trong hạt dẻ cười giúp giảm nguy cơ bệnh tim.

Giảm cân

Vì hạt dẻ cười chứa nhiều chất xơ và ít chất béo bão hòa, chúng là món ăn vặt lý tưởng cho bạn. Hàm lượng protein cao của hạt dẻ cười thúc đẩy quá trình đốt cháy năng lượng và do vậy, góp phần làm giảm cân. Nó là một trong những loại hạt tốt nhất bạn nên ăn nếu muốn giảm cân.

Ngăn ngừa thoái hóa điểm vàng do tuổi già

Các chất chống oxy hóa có trong hạt dẻ cười giúp bảo vệ mô mắt khỏi bị viêm do stress oxy hóa và các gốc tự do. Những chất chống oxy hóa này cũng bảo vệ mắt tránh thoái hóa điểm vàng do tuổi.

Tăng cường hệ miễn nhiễm

Hạt dẻ cười chứa nhiều vitamin B6. Thiếu hụt loại vitamin này ngăn trở hoạt động của hệ miễn nhiễm, về lâu dài có thể làm giảm tế bào bạch huyết cầu. nên, ăn hạt dẻ cười liền tù tù sẽ giúp bạn duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh.

Bổ máu

Hạt dẻ cười chứa các vitamin B phức hợp và vitamin B6 cấp thiết cho quá trình sản sinh haemoglobin. Haemoglobin giúp vận tải khí oxy tới tất cả các tế bào, cơ và mô của thân. Ăn hạt dẻ cười hàng ngày giúp chống lại các rối loạn liên tưởng tới máu như thiếu máu.

Giảm nguy cơ bệnh tiểu đường

Các axit amin có trong hạt dẻ cười giúp dự phòng bệnh tiểu đường típ 2. Hàm lượng phospho trong hạt dẻ cười giúp chuyển hóa các protein thành axit amin. Nó cũng hỗ trợ dung nạp glucose, thành thử, giúp kiểm soát các biến chứng liên hệ tới bệnh tiểu đường.

Cải thiện hoạt động hệ tâm thần

Hạt dẻ cười chứa vitamin B6 rất có lợi cho sự phát triển hệ thống tâm thần. Loại vitamin này đóng vai trò sống còn trong sự hình thành vỏ myelin. Nó cũng điều tiết sự truyền tải các thông điệp qua hệ thần kinh

BS Cẩm Tú/Univadis

( theo Boldsky )

Bài thuốc trị viêm loét dạ dày - tá tràng

Bệnh viêm loét bao tử - tá tràng thuộc chứng vị quản thống của y khoa cổ truyền. duyên do gây bệnh do tình chí bị kích thích, can khí uất kết hay do ăn uống thất thường... Can khí uất kết (hay can khí phạm vị) gồm: khí uất, hỏa uất và huyết ứ. Bài viết này xin giới thiệu một số bài thuốc trị viêm loét dạ dày tá tràng thể hỏa uất.

Ngọa lăng tử (vỏ sò) và bồ hoàng (cỏ nến) tác dụng táo thấp hóa nhiệt, dưỡng huyết kiện tỳ, lý khí, chữa loét bao tử.

Người bệnh có diễn tả: vùng thượng vị đau nhiều, đau rát, cự án, miệng khô, ợ chua, đắng miệng, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác. Phương pháp chữa: Sơ can tiết nhiệt (thanh can hòa vị). Dùng một trong các bài thuốc:

Bài 1: thổ phục linh 16g, lá độc lực 8g, bồ công anh 16g, vỏ bưởi bung 8g, nghệ vàng 12g, kim ngân 12g. Sắc uống ngày 1 thang.

Bài 2: hoàng cầm 16g, sơn chi 12g, hoàng liên 8g, ngô thù 2g, mai mực 20g, mạch nha 20g, cam thảo 6g, đại táo 12g. Sắc uống ngày 1 thang.

Bài 3: thương truật sao 10g, ngũ linh chi 10g, hoài sơn 15g, hậu phác 10g, trần bì 10g, sinh bồ hoàng (cỏ nến) 10g, quy vĩ 12g, đan sâm 15g, ý dĩ 15g, ngọa lăng tử (vỏ sò) 15g, mộc hương 8g, tử thảo 12g. Sắc uống. Thuốc có tác dụng táo thấp hóa nhiệt, dưỡng huyết kiện tỳ, lý khí. Chữa loét dạ dày.

Bài 4: sài hồ 12g, chỉ thực 6g, hoàng cầm 10g, sinh khương 10g, bán hạ 8g, đại táo 3 quả, bạch thược 10g, đại hoàng 6g. Sắc uống ngày 1 thang. Thuốc có tác dụng thanh nhiệt tán uất. Chữa loét bao tử.

Bài 5: ô tặc 60g, hoàng liên 50g, ngô thù 30g, bối mẫu 30g, sinh cam thảo 30g, nguyên hồ 30g. Tán bột mịn. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 6 - 12g; có thể làm viên hoàn mềm. Chữa loét dạ dày hành tá tràng.

Bài 6: bạch thược 30g, cam thảo 15g, địa du 30g, hoàng liên 8g. Các vị tán bột mịn. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 6 - 8g; có thể làm viên hoàn mềm. Thuốc có tác dụng tả nhiệt hòa vị. Chữa loét hành tá tràng.

Bài 7: thạch cao 20g, thục địa 20g, mạch môn 12g, ngưu tất 6g, tri mẫu 6g. Sắc uống ngày 1 thang. Công dụng mát ruột, dịu khát: Dùng khi bao tử nhiệt, miệng khát, hoặc hỏa ở bao tử bốc nóng sinh ra đau đầu, nhức răng.

Bài 8: lô căn tươi 40g, trúc nhự 12g, mễ ngạnh 8g, gừng tươi 8g. Sắc uống ngày 1 thang. Công dụng mát lòng, cầm nôn. Chữa âm hư, dạ dày bốc hỏa, đau đầu nhức răng, khát, bứt rứt, mất máu.

Bài 9: hoàng liên 3g, tô diệp 3g. Sắc uống ngày 1 thang. Chữa bao tử nhiệt, nôn ra nước đắng, nước chua, đàn bà có thai bị nôn.

BS. Tiểu Lan

"Không lối thoát" tập 8: Mẹ vợ gây ức chế xuất hiện, ép con gái cưới kẻ cưỡng bức mình, nói ra câu nào cũng khó nghe

Tập 8 của phim truyền hình Không lối thoát nối mang đến cho khán giả chuỗi những tình tiết kịch tính. Trong tập này, nhân vật bà Tư ( Trịnh Kim Chi ) có nhiều đất diễn, nhất là ở những đoạn gây ức chế cho khán giả.

• "Không lối thoát" tập 7: Uống thuốc kích dục rồi ngủ với gái ngành, thầy thuốc Khiêm lộ vết son môi khi về gặp vợ Đọc ngay

Bà Tư là mẹ của Mai Anh ( Nguyễn Mỹ Linh ), nói về thương con thì bà Tư cũng thuộc hàng số 1. Tuy nhiên, cách thương con của bà lại quá hồ đồ, thậm chí là trái ngược hoàn toàn với chồng - ông Tư.

Lúc trước, sau khi biết Minh ( Lương Thế Thành ) hiếp dâm Mai Anh trong lúc cô say rượu, chính bà Tư là người khuyên con gái hãy lấy anh làm chồng. Bà Tư không thích Hào ( Trí Quang ) bằng Minh, bởi trong mắt bà, Minh là bác sĩ có tương lai xán lạn, còn Hào chỉ là người làm thuê, học hành chẳng đến nơi đến chốn.

Đến lúc Mai Anh có bầu, bà Tư càng thúc giục con gái làm vợ Minh hơn nữa. rút cục, đám cưới giữa Mai Anh với Minh cũng diễn ra, chỉ có điều là sau ngày hôn phối, Mai Anh sống đơn chiếc, không hạnh phúc.

Hiện tại, Minh đã dọn ra ngoài sống, Mai Anh đang mang bầu nhưng chuyện gì cũng phải tự làm. Rồi 1 ngày kia, Hào đến nhà thăm Mai Anh, sẵn tiện tặng cô chút quà bồi bổ. Thấy Hào đến, bà Tư lại nói lời khó nghe. Bà Tư nhăn nhó mặt mũi, bảo rằng cứ để Hào ngồi riêng với Mai Anh thì sẽ có chuyện lớn, bởi trong quá vãng, Hào - Mai Anh từng yêu nhau đắm đuối.

Chưa hết, khi Hào ngỏ ý muốn giúp Minh đưa Mai Anh đi khám thai, bà Tư lại buông lời thắng thắn đến mức như tạt gáo nước lạnh vào mặt anh. Lời bà Tư nói không sai, chỉ là cách nói e có nhiều phần khó chịu. Đừng nói chi đến Hào, khán giả Không lối thoát xem phim mà cũng tức anh ách thay cho anh.

Mai Anh có ông bố rất ư phúc hậu, hiểu chuyện. Chỉ tiếc rằng cô chẳng may có mẹ thuộc dạng mồm mép gây ức chế cho người khác. Rõ ràng, những điều bà Tư nói về lý thì không sai, nhưng xét trên giác độ tình cảm, e có phần hơi phũ phàng với Hào.

Tập tiếp theo của phim truyền hình Không lối thoát lên sóng vào lúc 20g00 ngày 13/11/2019 trên THVL1.

Bình minh An Khê

Muốn vào thị xã An Khê, từ Quy Nhơn đi lên, mọi người đều phải vượt qua đèo An Khê, vòng vèo men dãy núi cao ngàn mét. Đây là con đèo hiểm trở kéo dài chừng 10 cây số bên vực sâu và rừng cây rậm. Từ xưa dân gian đã có câu: “Không đi thì mắc cái eo. Ra đi thì sợ cái đèo An Khê”.

Một góc sông Ba.

Tây Sơn thượng đạo

Sự hiểm trở của con đèo đã làm vùng đất An Khê xưa trở nên mông mênh hoang sơ. Người dân Ba Na cổ ở tản mát đó đây trên bờ sông Ba chảy qua thung lũng. Một thời vùng đất này được gọi là Tây Sơn thượng đạo (vùng đất cao của huyện Tây Sơn thuộc tỉnh Bình Định cũ). Vào đầu thế kỷ XVIII, gia đình bên nội tộc của Nguyễn Huệ đã bị Chúa Nguyễn bắt lên đây khai hoang mở đất. Dần dần, họ trở nên một thần thế ở vùng đất Tây Sơn thượng đạo. cho nên, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ và Nguyễn Huệ đã lấy vùng đất này làm cứ khởi nghĩa (năm 1771) chống các thế lực Chúa Trịnh, Chúa Nguyễn. Những người anh hùng áo vải từ đây đã làm nên nghiệp lớn. Trải qua 8 năm trường kỳ tranh đấu, quân Tây Sơn diệt được Chúa Nguyễn ở Đàng Trong (1778). Nguyễn Nhạc lên ngôi Hoàng đế lập nên triều đại nhà Tây Sơn, đóng đô ở Bình Định. Năm 1786, Nguyễn Huệ tiến công thành Thuận Hóa và đánh ra thành Thăng Long, xoá sổ Chúa Trịnh ở Đàng Ngoài. Năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi khi anh trai mất. Hoàng đế Quang Trung đã lập chiến công lừng lẫy khi đánh tan 28 vạn quân Thanh sang xâm lăng nước ta vào năm 1789. giang san được thống nhất cho đến đời Hoàng đế Cảnh Thịnh chấm dứt năm 1802.

Đến nay, những di tích về một thời kỳ vẻ vang của nhà Tây Sơn vẫn còn được ghi dấu ở An Khê. Đó là núi Ông Bình (Nguyễn Văn Bình tức Nguyễn Huệ), núi Ông Nhạc, núi Hoàng Đế hay Gò Chợ... Đặc biệt là An Khê Trường - nơi tụ hợp lực lượng và tập luyện võ nghệ của các nghĩa quân áo vải từ những ngày đầu. Cụm di sản như các ngôi đình và miếu vẫn được sửa sang gìn giữ bảo tàng nguyên lành. hiện tại, An Khê Trường còn là nơi quần chúng. # đến dự lễ kỷ niệm “Khởi nghĩa Nông dân Tây Sơn” (năm 1771) và “Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa” (năm 1789) vào mùng 4 Tết âm lịch hàng năm. Bên cạnh đó, thị xã An Khê còn bình phục lại Hội hát cầu Huê (cầu mùa màng tốt tươi sung túc). Đây là ngày hội kết đoàn của đồng bào dân tộc và người Kinh có cội nguồn từ thời Tây Sơn khởi nghĩa. Sự đóng góp của đồng bào Ba Na, Jrai, Chăm... trong cuộc khởi nghĩa này có ý nghĩa quan yếu. Họ chính là lực lượng nghĩa binh trước tiên cùng chống chọi cho đến ngày toàn thắng.

Hội hát cầu Huê là ngày vui lớn của người Ba Na ở An Khê. Họ mang đến đây những điệu múa lời ca với âm hưởng núi rừng mênh mang, dạt dào sự sống. Con sông Ba chảy từ trên thượng nguồn là nơi những làn điệu ru Ba Na và trao gửi tơ duyên được hình thành. Những điệu múa và lời ca của các chàng trai cô gái Ba Na tạo nên màu sắc độc đáo cho Hội cầu Huê. Ngày cuối hội bao giờ cũng là màn trình diễn cồng chiêng, múa xoang đường phố do những đội văn nghệ của các dân tộc cùng trình diễn. Thị xã An Khê như nổi sóng trong âm thanh của những dàn cồng chiêng đại ngàn. Bài ca cuộc sống ngân vang với câu hát gọi chiều: “ Ơ đồi ơi. Nắng chiều đã xuống rồi. Ơ đồi ơi! Chiều xuống dần núi đồi. Ơ đồi ơi! Đàn chim về tổ rồi... ” ( Chiều về - dân ca Ba Na). Mọi nẻo đường An Khê bập bùng với nhịp độ Tây Nguyên khẩn thiết yêu đời. Một không gian kỳ lạ tràn xuống thung lũng. Tiếng hát vang lên trong bản hòa ca: “ Trời An Khê quanh năm trong xanh, khắc ghi lời thề Nguyễn Huệ. Rừng An Khê voi đi quân reo, dấu chân xưa còn in trên đá... ” ( An Khê miền quê mãi nhớ ). Tiếng cồng chiêng rộn rực suốt đêm. Phố núi An Khê bừng sáng trong bình minh vui reo.

Đội cồng chiêng làng Pốt (xã Song An) biểu diễn bài Mừng lúa mới.

Dòng sông di sản

Hình ảnh sông Ba gắn liền với chân dung Anh hùng Núp bên sườn Đông dãy núi Trường Sơn. Đây là con sông dài 380 cây số bắt nguồn từ ngọn núi cao 1.549m xuống. Từ tỉnh Kon Tum, sông Ba chảy qua Gia Lai rồi qua Phú Yên trôi ra biển Đông. Về tới Gia Lai, không ai không nhớ đến câu hát của nhạc sĩ Trần Quý: “ Đây quật cường Tây Nguyên cao cao. Núi mây trập trùng gió ào ào. Đây sóng nước sông Ba dâng trào. Người Ba Na như đàn chim chơ rao... ” ( Bài ca Anh hùng Núp ). Dòng sông Ba từ xưa là mạch nguồn của những trường ca Ba Na và những huyền thoại bi tráng của những dũng sĩ Ba Na hàng trăm năm qua. chẳng những thế, sông Ba còn là chứng tích cho thời kỳ phát triển huy hoàng của đế chế Chăm một thuở. Ngọn tháp Bang Beng ở cửa sông Krông Năng đổ vào sông Ba vẫn còn đó. Di sản chiếc đầu rắn Naga cùng bia đá Chăm Tư Lương (thuộc huyện Đak Pơ) được xác định niên đại vào thế kỷ XV. Nước sông Ba cuộn sóng bao đời nay với bao dấu ấn văn hóa và lịch sử phát triển của các đồng bào dân tộc Ba Na, Xê Đăng, Jrai, Chăm. Nay làng kháng chiến Stor là một biểu tượng huyền thoại chống thực dân Pháp bên sông Ba ngày nào vẫn là dấu ấn sâu đậm với thời gian.

Nhưng gần đây, sông Ba (phần chảy qua An Khê) còn làm chấn động thế giới về địa chất, khi các nhà khảo cổ học Việt Nam và quốc tế đã tìm ra những công cụ của thời đá cũ (ban bố năm 2016). Sau kiểm chứng những di vật khai quật, các nhà khoa học đã xác định An Khê chính là miền đất cách đây hơn 80 vạn năm đã có người nguyên thủy sinh sống. Nhà khảo cổ, PGS.TS. Nguyễn Khắc Sử khẳng định những chiếc rìu đá khai quật ở An Khê còn đẹp và chuẩn hơn so với một số nơi khác trên thế giới. Những dụng cụ ghè hai mặt của thời kỳ đá cũ hay một mặt như rìu đá, dụng cụ mũi nhọn tam diện... đều được người nguyên thủy ghè đẽo bằng đá thạch anh và đá sét silic. Những kết quả khảo cổ cho biết lịch sử nước ta có cơ sở khai mở rộng hơn so với những niên đại đã xác định hàng trăm năm qua. Giờ đây, An Khê đã được ghi vào bản đồ thế giới, một trong những nơi lưu giữ dấu vết văn hóa của tiên sư loài người.

Câu chuyện bí hiểm hàng vạn năm trên dòng sông Ba giờ đã được kể lại. Hơn 3 năm qua, các nhà khảo cổ đã phát hiện ra 21 địa điểm Đá Cũ tại An Khê. Các vị trí khảo sát ở đây đều có địa tầng nguyên vẹn. Những hình ảnh được đồ họa theo sự hình dung của các nhà khảo cổ nên càng nhận biết ra đã có người đứng thẳng đã sống ở đây một thời gian dài. Sông Ba nay được gọi là dòng sông di sản thật thỏa đáng. Bức xạ cầu vồng bảy màu lung linh thần bí luôn hiện lên trên dòng sông. Thị xã An Khê trở nên miền đất huyền thoại với muôn ngàn câu chuyện cổ tích đang ẩn giấu trong từng viên đá nhành cây.

Những hố đào quan yếu ở di tích An Khê đã được khai quật.

Những nhạc điệu An Khê

Hàng chục năm nay, An Khê được nhiều văn nghệ sĩ tìm đến với những cảm xúc dạt dào. Họ coi đây là vùng đất trầm tích của “Những giai nhân và những anh hùng”. Hình ảnh các cô gái Ba Na xinh đẹp luôn xuất hiện trên đường phố với đôi mắt rất “Ba Na” mơ mộng và kì bí. Đó còn là những chàng trai luôn rộn rã trong điệu múa cồng chiêng ngập tràn sức sống. Không ít nhạc sĩ đã để lại những ca khúc đậm chất Tây Nguyên ở nơi đây. An Khê với chiến dịch chiến thắng năm 1953 và hình ảnh Anh hùng Núp luôn là đề tài hấp dẫn trên dòng sông Ba. “Phố núi” là dấu ấn trước tiên của nhạc sĩ Trần Tiến với: “ Người thiếu nữ vú cong môi hồng. Tà váy rộng, gió thổi tung, bắp chân trần như chớp đêm giông ”. Một thời gian sau, nhạc sĩ Văn Ký viết tiếp rằng: “ Mái tóc em xanh như màu núi. Ánh mắt em giấc mơ huyền thoại. Em đẹp quá tôi thành ấu thơ. Tới An Khê tôi quên đường về ” ( Ngày về An Khê ).

Rồi những Bên dòng sông Ba (nhạc sĩ Ngọc Tường), An Khê miền quê mãi nhớ (Văn Chừng)... Nhưng có lẽ những khúc dân ca Ba Na, Jrai bên dòng sông Ba đã tạo nên màu sắc sống động trong những đêm ca múa vây quanh cây nêu bên ngôi nhà Rông. Hãy lắng tai nghệ nhân A Thút vừa đánh chiêng vừa hát với giai điệu nồng nhiệt bất tận: “ Rừng đầy hoa, sắc hương thơm. Con chim Pơ ra tôk - Chị em ơi. Sông, nước, rừng trong xanh. Vui sướng quá thế cục ơi... ” (dân ca Ba Na). Đó là hình ảnh của một dòng sông âm nhạc trôi qua thị xã An Khê với những ngọn đuốc bập bùng cháy sáng trong lễ hội mùa xuân.

Bài và ảnh: Cảnh Linh